Starzec jakubek niegdyś w Polsce był jednym z popularniejszych ziół. Chętnie wykorzystywany do przygotowywania naparów miał na celu łagodzić między innymi bóle brzucha, nadciśnienie i dolegliwości ze strony wątroby. Poprzez swoje właściwości sadzony był nawet i w przydomowych ogródkach. Dzisiaj można go spotkać na łąkach, pastwiskach czy obrzeżach lasów. Pomimo atrakcyjnego wyglądu, Lasy Państwowe przestrzegają przed zbieraniem i stosowaniem tej rośliny.
Starzec jakubek — piękna, ale niebezpieczna roślina
Starzec jakubek (łac. Jacobaea vulgaris) to gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Występuje w całej Europie, a także w Azji i Afryce Północnej. W Polsce jest gatunkiem pospolitym, który naturalnie rośnie na łąkach, pastwiskach, przydrożach czy też nieużytkach rolnych. Według podań ludowych nazwa rośliny nawiązuje do pory jej pełnego kwitnienia, czyli 25 lipca, kiedy to przypadają imieniny Jakuba.
Starzec jakubek osiąga wysokość nawet 120 cm. Długa i charakterystyczna łodyga jest rozgałęziona, tworząc wełniasto-owłosione długie pędy. Liście rośliny są natomiast ciemnozielone, lirowate i pierzastodzielne. Kwiaty kwitnące od czerwca do sierpnia są w charakterystycznym żółtym kolorze, zebrane w wiechowate, luźne kwiatostany. Po kwitnieniu pojawiają się z kolei jedwabiste, białe włoski.
Roślina od wieków zachwycała nie tylko swoim atrakcyjnym wyglądem, ale i działaniem. Jeszcze w latach 80. XX wieku chętnie przygotowywano z niej napary będące środkiem rozkurczowym, moczopędnym, a także obniżającym ciśnienie krwi i pobudzającym pracę wątroby. W medycynie ludowej odgrywał więc istotną rolę, lecz wraz z rozwojem nowoczesnej medycyny konwencjonalnej dowiedziano się więcej na temat tego gatunku.
Może cię zainteresować: Wysyp grzybów w całym kraju. Stąd grzybiarze wracają z pełnymi koszami
Czy starzec jakubek jest trujący? Zagrożenie dla ludzi i zwierząt
Jak się okazało, starzec jakubek, choć piękny, tak jak cała rodzina z gatunku starców zawiera alkaloidy pirolizydynowe, które wykazują toksyczne działanie dla ludzi i zwierząt domowych, w szczególności dla koni oraz bydła. Ze względu na to niebezpieczeństwo kryjące się w tej roślinie straciła ona znaczenie w medycynie.
Choć w innych roślinach również można zauważyć obecność wspomnianych alkaloidów, występują one w nieznacznym stężeniu. W przypadku starca jakubka sytuacja wygląda zgoła inaczej. Stężenie jest bardzo duże i stanowi zagrożenie, mogąc powodować poważne zatrucia. Niektóre substancje zawarte w starcu wykazują pozytywne działanie, jednak zawarte w nim toksyczne alkaloidy całkowicie dyskwalifikują roślinę z domowego zastosowania.
Niebezpieczne właściwości starca jakubka nie znikają po wysuszeniu czy też zwiędnięciu, dlatego należy na niego uważać w każdej postaci. W szczególności dotyczy to siana dla zwierząt, gdyż jest on szczególnie niebezpieczny dla koni i kuców, a także dla małych zwierząt domowych.
Zobacz także: Wiele osób myśli, że to najzdrowsze pieczywo. Dietetyk zdradza, jak jest naprawdę
Jak rozpoznać starca Jakubka?
Na pierwszy rzut oka, starzec jakubek może wyglądać na niewinną roślinę przyozdabiającą łąki i nieużytki rolne. W rzeczywistości jest to jednak poważne zagrożenie, zarówno dla ludzi, jak i zwierząt gospodarskich, a także domowych. Obecnie dopuszcza się wyłącznie krótkotrwałe i kontrolowane kuracje tą rośliną pod okiem specjalisty. Dla kobiet w ciąży oraz karmiących jest całkowicie zakazana.
Lasy Państwowe zwracają uwagę na tę roślinę, gdyż pod jej urodą kryje nie poważne zagrożenie. Nie powinna być używana w domowym lecznictwie, a także jako pasza dla zwierząt.
Warto więc na nią uważać i mieć wzgląd na jej charakterystyczny wygląd. Żółte kwiatostany, podobne do stokrotek i zebrane w grona, to jej szczególna cecha połączona z wysokością sięgającą do 120 cm i lekko owłosionymi liśćmi. Jeśli widzisz taką roślinę lepiej ją omijaj, dbając o zdrowie swoje, jak i zwierząt.
Źródła: lasy.gov.pl, dom.wprost.pl, fajnyogrod.pl
