O dziedziczeniu na podstawie przepisów prawa mówi najczęściej, gdy spadkodawca nie pozostawił po sobie testamentu. Jednak w niektórych przypadkach nawet sporządzenie ostatniej woli nie gwarantuje, że ostateczne rozrządzenie majątkiem nie nastąpi na podstawie przepisów prawa.
Spis treści:
- Na czym polega dziedziczenie ustawowe?
- Dziedziczenie ustawowe a testament. Co jest ważniejsze?
- Kto jest pierwszy w kolejce do spadku, gdy nie ma testamentu?
Na czym polega dziedziczenie ustawowe?
Dziedziczenie ustawowe, jak sama nazwa wskazuje, odbywa się na podstawie ustawy. Dokładniej chodzi o gałąź prawa cywilnego zawartą w Kodeksie cywilnym, która reguluje przejście praw i obowiązków majątkowych po śmierci ich właściciela. Przepisy prawa spadkowego, ze względu na swój przedmiot regulacji, mają charakter bezwzględnie obowiązujący.
Instytucja dziedziczenia ustawowego została ustanowiona w art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego. Przepisy spadkowe stanowią nie tylko o kolejności spadkobierców do nabycia majątku po zmarłym, ale również o częściach udziałów, jakie im przysługują.
Dziedziczenie ustawowe a testament. Co jest ważniejsze?
Odpowiedź na to pytanie znajduje się w art. 926 § 2 Kodeksu cywilnego, który brzmi:
Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
Oznacza to, że zawsze prymat w postępowaniu spadkowym będzie miała ostatnia wola zmarłego wyrażona w ważnym testamencie. Do dziedziczenia na podstawie ustawy dochodzi, gdy spadkodawca nie zostawił testamentu lub została skutecznie podważona jego ważność.
Kto jest pierwszy w kolejce do spadku, gdy nie ma testamentu?
Na mocy ustawy w pierwszej kolejności do spadku powołani są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Co do zasady dziedziczą oni w częściach równych, jednak część małżonka nie może być mniejsza niż ¼ całości spadku. Jeśli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, jego udział przypada jego dzieciom w częściach równych.
Druga grupa spadkowa to małżonek i rodzice zmarłego. Dzieje się tak w momencie, gdy spadkodawca nie miał dzieci lub brak jest jego zstępnych powołanych do udziału w spadku. W sytuacji, gdy żaden z rodziców zmarłego nie dożył otwarcia spadku, prawo do dziedziczenia przechodzi na rodzeństwo spadkodawcy. Rodzeństwo wraz z małżonkiem tworzy trzecią grupę spadkową.
Jeśli żaden z grupy powyższych krewnych zmarłego nie dożył otwarcia spadku, prawo dziedziczenia przechodzi na dziadków spadkodawcy, czyli czwartą grupę spadkową. Kolejną, piątą grupę spadkową, tworzą pasierbowie zmarłego. W przypadku, gdy również oni nie dożyli otwarcia spadku, prawo dziedziczenia przechodzi na ostatnią, szóstą grupę spadkową, którą tworzy Skarb Państwa oraz gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.
