Wysoka temperatura a czas pracy. Co mówi prawo?
Czy pracownik może odmówić pracy podczas upału? A może pracodawca powinien skrócić czas pracy, jeżeli temperatury stają się nie do wytrzymania? O wyjaśnienie tych kwestii poprosiła posłanka Partii Razem, Monika Biejat, w interpelacji skierowanej do minister pracy i polityki społecznej, Marleny Maląg.
Pismo doczekało się już odpowiedzi, z której wynika, że:
„Zgodnie z przepisami prawa pracy, pracodawca może w upalne dni wprowadzić dodatkowe przerwy albo pozwolić pracownikowi na wcześniejsze wyjście z pracy. Zależy to jednak wyłącznie od dobrej woli pracodawcy. W przypadku wcześniejszego wyjścia – nie może ono powodować obniżenia wynagrodzenia pracownika”
W świetle obowiązujących przepisów pracodawca ma obowiązek zapewnić odpowiednie warunki pracy, w tym właściwą temperaturę i zabezpieczenie przed nadmiernym nasłonecznieniem. Problem w tym, że nigdzie nie zostało określone, jaka temperatura może panować w miejscu, w którym pracownicy wykonują swoje obowiązki.
Jedyne konkretne zapisy dotyczą napojów, które pracodawca musi zapewnić, jeżeli temperatura w pomieszczeniu przekracza 28 stopni Celsjusza.
Temperatura maksymalna w pracy - czy w kodeksie pojawią się zmiany?
Jednocześnie ministerstwo nie widzi potrzeby wyznaczenia "warunków granicznych", czyli temperatury, przy jakiej czas pracy byłby automatycznie skracany. Interpelacja złożona przez Lewicę wprost wskazywała na konieczność dodania odpowiednich zapisów.
„Aby zadbać o zdrowie, zadowolenie i efektywność pracowników, należy uwzględnić fakt, że upały są czynnikiem, który utrudnia pracę i który może być groźny dla starszych pracowników, dlatego de lege ferenda należy wskazać temperaturę maksymalną, po której przekroczeniu pracodawca ma obowiązek skrócić dzień pracy”
Obecna swoboda pracodawców w przeciwdziałaniu negatywnym skutkom upałów pozostawia duże pole do interpretacji, niekoniecznie na korzyść pracowników. W teorii przed nadużyciami zabezpieczają wytyczne Państwowej Inspekcji Pracy. Zgodnie z artykułem 210. Kodeksu pracy:
§ 1. W razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego.
W tej sytuacji pracodawca nie może pomniejszyć wynagrodzenia pracownika za czas przestoju.
Długotrwałe wystawienie na upał prowadzi do pogorszenia funkcji poznawczych i zdolności ruchowych - błędy i pomyłki będą więc znacznie częstsze przy długotrwałym wystawieniu na wysoką temperaturę. Czasami może się to wiązać z koniecznością wystawiania faktur korygujących, czasami z uszkodzeniem narzędzi pracy, a w skrajnych przypadkach z zagrożeniem dla zdrowia i życia pracowników i innych osób w pobliżu. Nietrudno wyobrazić sobie, czym może skończyć się zasłabnięcie operatora dźwigu.
Teoria często mija się jednak z praktyką, a wiele osób ma prawo podejrzewać, że pracodawca nie doceni ich odpowiedzialności i nie spojrzy przychylnym okiem na kogoś, kto skorzysta z powyższych zapisów. Nawet jeśli nie skończy się to ucięciem pensji, jest wiele innych sposobów na uprzykrzenie życia podwładnym bez łamania przepisów.
