Grzybiarze, szykujcie koszyki. Te skarby zaraz pojawią się w Polsce

Pierwsze wiosenne grzyby zaczynają pojawiać się w lasach i ogrodach. To dobra wiadomość dla grzybiarzy, którzy nie mogą już się doczekać chwili, w której wezmą koszyk do ręki i wyruszą na długi spacer w poszukiwaniu najcenniejszych skarbów.

Nikogo raczej nie dziwi, że na liście najbardziej pożądanych okazów znajdują się smardze, na które sezon trwa od marca do maja. Podczas zbierania tych konkretnych grzybów trzeba jednak zachować wyjątkową ostrożność. Niestety nietrudno pomylić je z trującą piestrzenicami kasztanowatymi.

Smardze to jedne z najcenniejszych grzybów wiosennych. Ich zbiory są jednak utrudnione, ponieważ w Polsce dziko rosnące smardze są objęte częściową ochroną gatunkową, co oznacza, że nie można ich zbierać w naturalnych stanowiskach leśnych. Grozi za to mandat.

Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby zebrać smardze w ogrodzie, na prywatnej działce czy w szkółce leśnej. Można też pojechać po nie np. na Słowację, do Czech czy Austrii, gdzie przepisy są mniej restrykcyjne (choć nadal obowiązują, więc warto zapoznać się z lokalnym prawem).

Smardze są grzybami trudnymi do zdobycia, dlatego warto się spieszyć. Najczęściej pojawiają się na terenach z drzewami liściastymi lub mieszanymi, na żyznych, bogatych w materię organiczną glebach.

Rosną także często na terenach nadrzecznych, w starych sadach i na skrajach zarośli, ale mogą pojawić się także przy kompostowniku czy na zrębkach drewna. Opady deszczu i ocieplenie powyżej 10 stopni Celsjusza zwiększają szansę na ich znalezienie.

Smardze wyglądają dość charakterystycznie z uwagi na kapelusz, który może być owalny albo stożkowaty i jest pokryty nieregularnymi wnękami i żeberkami przypominającymi plaster miodu. 

Te grzyby są puste w środku i stosunkowo niewielkie. Osiągają zazwyczaj do 8-10 cm wysokości, a ich owocniki mają zwykle 2-4 cm średnicy. Trzon smardza jest jasny (zazwyczaj kremowy albo biały), a kolor kapelusza może wahać się od jasnego beżu do niemal czarnego.

Trzeba uważać, aby nie pomylić smardza z niebezpieczną piestrzenicą kasztanowatą. Ten trujący grzyb rośnie zazwyczaj na suchych, piaszczystych stanowiskach, na zrębach i w młodych nasadzeniach sosnowych. 

Od smardza piestrzenica kasztanowata różni się głównie kapeluszem, który wygląda trochę jak mózg (ma nieregularną strukturę, a jego wnętrze nie jest puste jak u smardza). To ważne, aby się nie pomylić i przypadkiem jej nie przynieść do domu, bo zawiera gyromitrynę, która może powodować ciężkie zatrucia.

W marcu w Polsce, poza smardzami w lasach, na łąkach i w ogrodach, można spotkać także inne jadalne gatunki grzybów. To m.in. czarka austriacka, która nie ma wyrazistego smaku, ale może stanowić piękną dekorację potraw. 

Powszechnie występuje również boczniak ostrygowaty - mięsisty i bardzo aromatyczny okaz. Oprócz tego widywany jest uszak bzowy, który świetnie chłonie smaki potraw, zwłaszcza tych azjatyckich, a to tylko część leśnych rarytasów.