Widzisz taki nalot w doniczkach? Dzięki temu bez trudu się go pozbędziesz

Biały nalot na powierzchni podłoża doniczkowego zwykle powstaje w wyniku rozwoju grzybów saprofitycznych, które rozkładają materię organiczną w glebie. Ich obecność sygnalizuje nadmierną wilgotność, ograniczony przepływ powietrza oraz zbyt wolne przesychanie podłoża - takie warunki często panują zimą, gdy rośliny stoją w pobliżu kaloryferów, a pomieszczenia są rzadziej wietrzone. Struktura nalotu pozwala odróżnić pleśń od osadu mineralnego: ta pierwsza tworzy miękką, pajęczynowatą warstwę, podczas gdy osad z twardej wody przypomina suchy, kredowy proszek.

Choć dla większości roślin saprofityczna grzybnia nie stanowi bezpośredniego zagrożenia, jej obecność może pogarszać warunki tlenowe w strefie korzeniowej, prowadząc do spowolnienia wzrostu, wiotczenia liści oraz podatności na infekcje.

Znacznie istotniejsze są jednak konsekwencje dla domowników. Według przeglądu naukowego opublikowanego przez Imperial College London (Mold Exposure and Mold-Associated Diseases- Does the Public Healthcare System Protect Us? A Comment) w 2025 roku, długotrwała ekspozycja na zarodniki pleśni w pomieszczeniach zwiększa ryzyko reakcji alergicznych, podrażnień dróg oddechowych oraz nasilenia objawów astmy, zwłaszcza u dzieci i osób z obniżoną odpornością. Dlatego biały nalot na ziemi doniczkowej warto traktować jako sygnał ostrzegawczy - nie zawsze groźny, lecz zawsze wymagający reakcji, zanim rozwinie się w problem trudniejszy do opanowania.

Najskuteczniejszą metodą walki z białym nalotem w doniczce jest szybka interwencja. Dlatego powinniśmy zacząć od usunięcia wierzchniej warstwy podłoża — zwykle wystarczy 1-2 centymetry, by pozbyć się większości grzybni rozwijającej się na powierzchni ziemi. Po zebraniu nalotu dobrze jest spulchnić glebę, aby zwiększyć jej przewiewność. Rośliny reagują na to wyjątkowo dobrze, ponieważ napowietrzone podłoże ogranicza wilgotne środowisko sprzyjające rozwojowi mikroorganizmów.

Świetnie sprawdza się również cienka warstwa cynamonu rozsypana na powierzchni ziemi. Zawarte w nim związki aromatyczne, w tym aldehyd cynamonowy, wykazują naturalne działanie przeciwgrzybicze, dzięki czemu stanowią delikatną, a jednocześnie skuteczną barierę ochronną.

Zobacz również: Jak pielęgnować sansewierię zimą? O tym musisz pamiętać

W sytuacji, w której nalot powraca, warto rozważyć dokładne umycie pustej doniczki roztworem octu i wody w proporcji 1:1. Ocet, dzięki obecności kwasu octowego, jest naturalnym środkiem dezynfekujący, który niszczy zarodniki pleśni osadzające się na ściankach naczynia. Nie powinniśmy jednak stosować octu bezpośrednio na korzenie ani na ziemię w doniczce — roślina mogłaby to odczuć jako silny stres chemiczny.

Jeśli problemem nie jest pleśń, lecz osad mineralny pochodzący z twardej wody, rozwiązanie jest jeszcze prostsze — wystarczy podlewać rośliny wodą przegotowaną, odstaną lub deszczówką. Taka zmiana eliminuje wapienne naloty i poprawia ogólną kondycję podłoża, a przy okazji zmniejsza ryzyko ponownego pojawienia się białej warstwy na powierzchni ziemi.

Regularnie powracający biały nalot na powierzchni podłoża sygnalizuje, że problem nie ogranicza się wyłącznie do wierzchniej warstwy ziemi. W takich sytuacjach grzybnia zwykle przenika głębiej, obejmując strefę korzeniową, a to już realne zagrożenie dla kondycji rośliny. Korzenie pozbawione dostępu do tlenu zaczynają gnić, a podłoże traci strukturę, stając się ciężkie i zbite. Właśnie wtedy powinniśmy przesadzić roślinę do nowej ziemi.

Wyjmij roślinę, dokładnie oczyść ją z ziemi i opłucz korzenie pod letnią wodą. Następnie obetnij części brązowe, miękkie lub wydzielające nieprzyjemny zapach, aby ograniczyć ryzyko ponownego rozwoju pleśni w nowym podłożu.

Roślinę posadź w świeżej, przepuszczalnej mieszance — ziemia wzbogacona perlitem, drobną korą lub keramzytem poprawia drenaż i pozwala korzeniom oddychać. Doniczka powinna mieć otwory odpływowe, ponieważ stojąca woda tworzy środowisko sprzyjające rozwojowi patogenów. Jeśli korzenie są brązowe, miękkie lub wydzielają nieprzyjemny zapach, warto delikatnie usunąć ich uszkodzone fragmenty. W ten sposób ograniczymy ryzyko ponownego rozwoju pleśni w nowym podłożu.

Podłoże, które długo pozostaje mokre, tworzy idealne warunki dla rozwoju grzybów saprofitycznych, a te potrafią kolonizować ziemię w zaskakującym tempie - czasem wystarczy 48 godzin nadmiernej wilgoci, by na powierzchni pojawiła się delikatna, biała siateczka grzybni. Dlatego podlewanie dopiero po wyschnięciu wierzchniej warstwy ziemi jest jedną z najskuteczniejszych metod ochrony roślin. Równie istotna jest cyrkulacja powietrza. Nawet delikatny ruch powietrza przy oknie lub praca niewielkiego wentylatora zmniejszają wilgotność wokół doniczek.

Drugim filarem profilaktyki jest kontrola jakości wody oraz wilgotności powietrza. W domach i mieszkaniach z centralnym ogrzewaniem powietrze bywa suche, lecz wilgoć zatrzymująca się w doniczkach tworzy specyficzny mikroklimat, który sprzyja rozwojowi grzybów. Dlatego powinniśmy regularnie wietrzyć pomieszczenia i unikać nadmiernego podlewania. Wówczas wyrównamy poziom wilgotności, a jednocześnie usuniemy z powietrza część zarodników unoszących się nad roślinami.