Laurowiśnia brązowieje? Nie czekaj, działaj szybko, by ją uratować

Brązowienie liści laurowiśni (Prunus laurocerasus), wynika przede wszystkim z zaburzeń gospodarki wodnej oraz uszkodzeń tkanek spowodowanych zimowym stresem środowiskowym. Zjawisko nasila się w sezonach, w których dochodzi do długotrwałego zamarzania gleby przy jednoczesnym silnym nasłonecznieniu. Roślina traci wodę przez liście, a korzenie nie są w stanie jej pobierać z podłoża. W efekcie dochodzi do suszy fizjologicznej, która w ostatnich latach stała się jednym z najczęściej obserwowanych problemów w ogrodach.

Dane meteorologiczne dla Europy Środkowej z sezonów 2024-2026 wskazują na powtarzające się okresy mrozu bez pokrywy śnieżnej. Niestety takie warunki pozbawiają system korzeniowy laurowiśni naturalnej izolacji i zwiększają ryzyko uszkodzeń. Liście stopniowo tracą turgor, a ich brzegi przybierają barwę od miedzianej po ciemnobrązową.

Drugim istotnym czynnikiem są uszkodzenia mrozowe, szczególnie widoczne po nagłych spadkach temperatury następujących po krótkich odwilżach. Komórki roślinne, które zdążyły wejść w stan częściowej aktywności, ulegają pęknięciom pod wpływem gwałtownego mrozu. W efekcie liście stają się kruche, matowe i tracą intensywną zieleń. W wilgotnych sezonach dochodzi również do rozwoju patogenów glebowych, takich jak Phytophthora, oraz grzybów powodujących plamistości liści. Infekcje te zaburzają przewodzenie wody w tkankach i ostatnie prowadzą do brunatnienia blaszek liściowych.

Niestety problem brązowienia liści problem potęguje zasolenie gleby, szczególnie w ogrodach położonych w pobliżu dróg zimą posypywanych solą. Nadmiar sodu i chlorków ogranicza zdolność korzeni do pobierania wody, a objawy wizualne są niemal identyczne jak w przypadku suszy.

Laurowiśnie rosnące w miejscach odsłoniętych, szczególnie na ekspozycjach południowych, reagują szybciej na połączenie mrozu i intensywnego słońca, ponieważ ich liście nagrzewają się w ciągu dnia, a nocą gwałtownie wychładzają. Ten kontrast prowadzi do powstawania mikropęknięć w tkankach, które z czasem ciemnieją i zasychają. W ogrodach o ciężkiej, gliniastej glebie problem nasila się jeszcze bardziej, ponieważ takie podłoże długo utrzymuje wilgoć, a następnie zamarza w jednolitą bryłę, blokując dostęp powietrza do korzeni.

Warto zacząć od sprawdzenia, które pędy wciąż są zdrowe, a które już obumarły. Delikatne zeskrobanie wierzchniej warstwy kory paznokciem pozwala szybko to ustalić, zielona tkanka pod korą oznacza żywy pęd, brunatna świadczy o martwicy. Jeśli zbrązowienie obejmuje wyłącznie liście, a pędy są żywe, roślina zachowuje wysoki potencjał regeneracyjny i może odbudować koronę w jednym sezonie wegetacyjnym. W takiej sytuacji powinniśmy wstrzymać się z radykalnym cięciem i zaplanować zabiegi pielęgnacyjne z uwzględnieniem warunków pogodowych oraz stanu gleby.

Zobacz również: Nawożenie borówki amerykańskiej. Zakop to obok niej, a będzie bujnie owocować

Drugi etap obejmuje konkretne działania naprawcze, przycinanie, nawadnianie, ściółkowanie oraz ochronę przed patogenami. Zeschnięte, wyraźnie martwe pędy usuwamy do zdrowej tkanki, używając dobrze naostrzonego sekatora, który przed każdym cięciem warto przetrzeć alkoholem, ogranicza to ryzyko przenoszenia chorób. Zabieg najlepiej zaplanować na suchy dzień z temperaturą powyżej 5°C, wtedy rany goją się szybciej.

W okresie jesiennym i wczesnowiosennym należy pamiętać o regularnym podlewaniu laurowiśni. Jednorazowa dawka na poziomie 20-30 litrów wody na krzew nasyci profil glebowy i poprawi uwodnienie tkanek podczas zimowego stresu. Oprócz tego, podstawę rośliny możemy obłożyć warstwą kory sosnowej o grubości 5-8 cm, ponieważ ustabilizuje temperaturę podłoża, ograniczy parowanie i ochroni korzenie przed skrajnymi wahaniami. Przy widocznych objawach plamistości liści lub zasychania od nasady warto sięgnąć po fungicydy zawierające miedź albo fosetyl glinu, substancje te wspierają roślinę w walce z patogenami glebowymi i liściowymi.

Regeneracja laurowiśni przebiega powoli, jednak odpowiednio zaplanujemy zabiegi pielęgnacyjny, przywrócimy roślinie pełną witalność nawet po trudnym sezonie. Najważniejszym zadaniem jest odbudowa systemu korzeniowego, ponieważ to właśnie korzeń decyduje o tempie regeneracji tkanek nadziemnych. W tym przypadku pomocne mogą okazać się biostymulatory oparte na aminokwasach oraz ekstraktach z alg morskich, które wspierają procesy metaboliczne roślin po stresie środowiskowym.

Aminokwasy stanowią materiał budulcowy dla białek odpowiedzialnych za fotosyntezę, a ekstrakty z alg poprawiają zdolność korzeni do pobierania wody. Regularne stosowanie takich preparatów przyspiesza regenerację liści i pędów po zimowych uszkodzeniach. Wczesną wiosną warto również zadbać o odpowiednie nawożenie, ponieważ roślina potrzebuje energii do odbudowy aparatu liściowego. Azot w formie amonowej wspiera rozwój młodych tkanek, natomiast późnym latem potas i fosfor zwiększają odporność rośliny na mróz i wzmacniają jej ściany komórkowe

Laurowiśnia będzie regenerowała się szybciej, jeśli zabezpieczymy ją również przez zjawiskami atmosferycznymi. W rejonach narażonych na silne wiatry osłony z agrowłókniny ograniczają utratę wody przez liście i stabilizują temperaturę wokół rośliny, zwłaszcza w okresach gwałtownych spadków temperatury.

Różnice między gatunkami laurowiśni wynikają z ich pochodzenia, tempa wzrostu oraz sposobu reagowania na stres środowiskowy, dlatego powinniśmy traktować wybór odmiany jako realne narzędzie ochrony roślin przed zimowymi uszkodzeniami. ‘Caucasica’ wyróżnia się silnym wzrostem i długimi, skórzastymi liśćmi, które lepiej znoszą przesuszenie spowodowane mrozem. Jest mniej podatna na suszę fizjologiczną, ponieważ jej liście mają grubszą kutykulę, czyli warstwę ochronną ograniczającą utratę wody.

‘Novita’ jest często polecana w polskich szkółkach. Jej liście są grubsze i bardziej błyszczące, więc wykazuje wyższą odporność na uszkodzenia mrozowe oraz oparzenia słoneczne, często obserwowane w lutym i marcu. Tworzy gęstą, zwartą koronę, która po zimie regeneruje się równomiernie, bez wyraźnych ubytków w dolnych partiach krzewu. Szybciej wypuszcza nowe liście po okresach stresu, a jej pąki kwiatowe rzadziej przemarzają podczas wiosennych przymrozków.