Położony w malowniczym Ujeździe, na ziemi świętokrzyskiej, zamek Krzyżtopór jest jednym z tych miejsc w Polsce, które trzeba odwiedzić przynajmniej raz w życiu. W momencie powstania stanowił jedną z największych budowli pałacowych w Europie, aż do wybudowania Wersalu. Dzisiaj należy do najlepiej zachowanych w formie trwałej ruin obiektów tego typu nie tylko w Polsce, ale i za granicą. Podróżując w stronę Sandomierza, jest niemal obowiązkowym przystankiem na trasie.
Zamek Krzyżtopór, czyli arcydzieło z XVII wieku
Zamek Krzyżtopór w Ujeździe powstał w pierwszej połowie XVII wieku z inicjatywy bogatego magnata - Krzysztofa Ossolińskiego. To przykład budowli w typie "palazzo in fortezza", czyli rezydencji łączącej w sobie wygodę mieszkańców z funkcją obronną. Budowie tego zamku towarzyszył cel przyćmienia wszystkich innych siedzib magnackich w Polsce, a także poza nią.
Nazwa zamku pochodzi od dwóch symboli, którymi oflankowana jest brama wjazdowa, a mianowicie od krzyża, który jest symbolem wiary oraz topora mieszczącego się w herbie rodu Ossolińskich. Warto jednak nadmienić, że pierwotna nazwa zamku brzmiała “Kszysztopór" i jej pierwszy człon nawiązywał do imienia fundatora.
Niestety pomimo ogromnego rozmachu i monumentalności, zamek Krzyżtopór nie cieszył się długo swoją świetnością. Zmieniał często właścicieli, a na kartach jego historii zapisało się między innymi zniszczenie oraz splądrowanie w czasie potopu szwedzkiego. Pomimo podjętych prób zamek nigdy już nie odzyskał swojego dawnego blasku. Dzisiaj można podziwiać jego dobrze zachowane ruiny, które nadal świadczą o dawnym przepychu i w doskonały sposób ukazują jego rozmach oraz monumentalność.
Sprawdź też: Zamek, tężnia, zapora i wodny plac zabaw. A to wszystko chwilę od Krakowa
Jak zwiedzać Zamek Krzyżtopór? Najważniejsze kwestie
Po burzliwych dziejach zapisanych na kartach historii, obecnie zamek udostępniony jest do zwiedzania jako trwała ruina. Można go zwiedzać indywidualnie lub z przewodnikiem, który w fascynujący sposób opowiada dzieje budowli oraz związane z nią legendy. Bilet normalny kosztuje 22 zł, zaś ulgowy 19 zł. Co ciekawe, w każdą pierwszą niedzielę miesiąca w sezonie turystycznym (od kwietnia do końca października) można skorzystać z bezpłatnej usługi przewodnika w grupach.
Ponadto w sezonie turystycznym istnieje możliwość nocnego zwiedzania Zamku Krzyżtopór z pochodniami, iluminacjami i licznymi opowieściami owianymi tajemnicą. Do dyspozycji jest zwiedzanie standard lub zwiedzanie premium, w którego programie uwzględnione są między innymi potyczki rycerskie na zamkowym dziedzińcu. Nocne zwiedzanie odbywa się w określonych datach od kwietnia do października.
Latem na terenie zamku odbywają się również liczne wydarzenia, takie jak Gala Walk Rycerskich, Festiwal Muzyki Dawnej czy Niedziela z Historią w Tle. Z kolei co roku w ostatni weekend maja odbywa się Turniej Rycerski o Szablę Krzysztofa Baldwina Ossolińskiego. Można więc zaplanować wycieczkę do Sandomierza na konkretny termin i przy okazji odwiedzić ruiny Zamku Krzyżtopór podczas widowiskowych wydarzeń. Jest to bowiem wyjątkowe miejsce, w którym unosi się duch historii, ukazujący jak niegdyś potężna była polska magnateria.
Przeczytaj też: Kameralne miasteczko wśród gór. Sanatorium, park narodowy i ścieżki spacerowe
Źródła: swietokrzyskie.travel, krzyztopor.org.pl, zabytek.pl
