Urlop od siły wyższej został wprowadzony do polskich przepisów na skutek unijnej dyrektywy work-life balance. Jednak nadal wiele osób nie wie, jak z niego skorzystać oraz kiedy on przysługuje. Warto także mieć świadomość, jakie są różnice pomiędzy nim a urlopem na żądanie. Wyjaśniamy, czym jest urlop do siły wyższej i kto może go użyć.
Urlop od siły wyższej - czym się różni od urlopu na żądanie?
Pracownikowi w ciągu roku przysługują cztery dni urlopu na żądanie, który zabierany jest z ogólnej puli. Jednak warto również wiedzieć, że istnieje urlop od siły wyższej, który przysługuje w wymiarze 16 godzin lub dwóch dni w skali roku. Są to dodatkowe dni urlopowe, które jednak różnią się kwestią wynagrodzenia. W przypadku urlopu na żądanie pracownik otrzymuje pełne wynagrodzenie, a w momencie, gdy bierze urlop od siły wyższej, otrzymuje on wynagrodzenie za ten okres obniżone o 50 proc.
Pod określeniem siły wyższej kryją się m.in. takie sytuacje jak wypadek czy choroba bliskiej osoby, kiedy to pracownik musi pojawić się w innym miejscu niż w praca. Wspomniana w Kodeksie pracy siła wyższa to jednak nie tylko nagła choroba czy wypadek. Pomimo tego, że w przepisach nie znajdziemy definicji siły wyższej, to urlop ten obejmuje szerszy zakres okoliczności.
Utożsamiany jest on z również z działaniem żywiołów oraz przyrody. Dotyczy więc zdarzeń, na które nie mamy wpływu, takich jak huragany, zamiecie śnieżne, powodzie itd. Są to wydarzenia niezależne od woli pracownika, które mogą znacznie utrudnić wykonywanie obowiązków służbowych. Warto wiedzieć o tym, że wniosek o urlop od siły wyższej należy złożyć najpóźniej w dniu absencji.
Czytaj również: Darmowe sanatorium bez ograniczeń wiekowych. Sprawdź, czy ci przysługuje
Czy pracodawca może odmówić urlopu od siły wyższej?
Kolejną bardzo istotną różnicą jest kwestia zgody pracodawcy. W przypadku urlopu na żądanie może on nie wyrazić zgody na jego udzielenie, jeśli obecność pracownika w pracy okaże się niezbędna do ochrony interesów przedsiębiorstwa.
Natomiast jeśli chodzi o urlop od siły wyższej, to pracodawca nie może odmówić pracownikowi. Co więcej, w przypadku odmowy pracodawca może zostać ukarany grzywną od 1 tys. do 30 tys. złotych.
Komu przysługuje urlop od siły wyższej?
Urlop od siły wyższej przysługuje pracownikom w rozumieniu Kodeksu pracy, a więc osobom zatrudnianym na podstawie stosunku pracy. Do grup zawodowych, które również zyskały do niego prawo, znajdziemy:
- policjantów,
- strażaków,
- żołnierzy zawodowych,
- funkcjonariuszy Straży Granicznej,
- funkcjonariuszy Służby Więziennej,
- funkcjonariuszy Krajowej Administracji Skarbowej.
Warto dodać, że urlop od siły wyższej nie należy się osobom zatrudnionym na podstawie stosunku cywilnoprawnego (umowa o dzieło, umowa zlecenia, kontrakt B2B).
